ملاك تعريف و شناخت آن صفت قرار دهد و تعاريف مربوط به اين گونه صفت‌ها را نخست از مشاهداتى كه در شخص خودش دارد ، استخراج مىنمايد ، سپس جنبه‌هاى اختلاف و مغايرت وجودى خود را كه موضوع آن صفات است ، با موجود برتر از خود بدست مىآورد و آنچه را لوازم موجوديت جسمانى و حدوث موضوع مىبيند ، از آن صفت حذف مىكند ، تا مفهوم كلىترى كه عارى از آن خصوصيات جسمانى و حدوث باشد ، و منافاتى با اثبات هميشگى و بلا آغاز بودن وجود موضوع نداشته باشد ، بدست آورد ، و پس از آن به ثابت كردن ملازمه ما بين آن صفت تجريدى با موجود غيرجسمانى مىپردازد ، و در مورد اثبات هريك از صفات ثبوتى و سلبى خداوند اين روش را چنين اعمال مىكند ، كه نخست ، مفاهيم جزئى مربوط به افراد انسان را بدست مىآورد ، و سپس به تجريد و تعميم آن مفاهيم مىپردازد تا قسم برترى از آن را استخراج مىكند ، كه منافاتى با وجوب ذاتى خداوند ، نداشته باشد . پس هرصفتى را برايش ثابت مىكند ، به اين دليل است كه از تجزيه و تحليل مفهوم وجوب ذاتى و تماميت وجود ، بدست مىآيد . و هرچه از او سلب مىشود ، براى اينست كه با وجوب ذاتى و تماميت وجود ، تناقض دارد . و اين همان راهى است كه ملا صدرا ششصد سال پس از او پيش گرفته است . 6 - بنابر آنچه گفته شد ، چون ادراكات انسان از محسوسات آغاز مىشود ، و از مشاهدهء امور مشابه ، و غيرمشابه ، موفق به تجريد مفاهيم كلى ، و جدا كردن عوارض صنفى و مشخصات فردى مىگردد ، تا به خود ماهيات و عناوين ذاتى اشياء برسد . شيخ با رعايت همين سير تكاملى ذهنى و ادراكات انسانى ، بر خلاف ديگران نخست به ثابت كردن وجود ذات الهى نمىپردازد ، بلكه در آغاز ، به اثبات نحوه‌هاى كمال ذاتى كه استقلال ، و غناء ذاتى ، چيزى جز آنها نيست مىپردازد ، و پس از ثابت كردن برترين مصداق براى هريك از مفاهيم صفات ، نتيجه آن مىشود ، كه برترين ذات يا موجودى هست كه مصداق موجود بالذات ، يا قديم بالذات ، يا واجب بالذات است ؛ زيرا موجود غنى بالذات ، كه از هيچ جهتى وابستگى به ديگرى ندارد ، هيچ تصورى از او نمىتوان كرد ، جز آن كه ، وجود ذاتش عين موجوديت برترين مصداق ، براى اين صفات باشد . و شيخ اين قسمت اخير را ، در فصل جداگانه‌اى عنوان كرده است . بنابر آنچه گفته شد ، روشى كه شيخ در مورد شناختن خداوند ، انتخاب كرده است بر طبق امكان پيشروى ذهن ، و سير تكاملى ادراكات انسان است ، كه هميشه از يك مفهوم ناقص به سوى مفهوم كامل‌ترى پيش مىرود ، و كامل‌ترين مفهومى كه پس از پيش رفتن گامهاى بسيار ، شايد براى افراد انگشت‌شمارى تصور كردنش ميسر شود ، همان مفهوم غناء همه جانبهء مطلق ، و استقلال همه‌جانبه است ، كه از آن به وجوب ، يا